Toen ik vijftien was, mocht ik met mijn oom en tante, nicht en neef in de camper mee op vakantie. We reden eerst naar Normandië. Naar de stranden waar de Geallieerden in 1944 aan land gekomen waren. We kenden de beelden. Maar zagen nu echt waar het gebeurd was. Dat maakte een enorme indruk. De diepe kraters naast de Duitse bunkers waren nog goed te zien. Hoeveel mensen waren er wel niet omgekomen op deze plek? Je werd er koud van.
’s Avonds zette mijn oom de camper neer op een weilandje met zo’n oude muur van gestapelde stenen eromheen. We konden ons nog al te goed de scène uit The Longest Day voor de geest halen, waarin Amerikaanse soldaten in de duisternis langs die muurtjes slopen. Als ze dachten dat ze ergens de vijand hoorden, maakten ze met een klein metalen dingetje een klik-klak-geluidje. Als ze klik-klak terughoorden, wisten ze dat het andere Amerikanen waren. Tot een Duitser aan de andere kant van zo’n muurtje op zo’n klik-klak-geluid reageerde door zijn geweer door te laden. Klik-klak.
Ik weet nog dat ik niet lekker sliep die nacht. Net alsof het te voelen was dat er op die plek veel mensen doodgekomen waren. Gaat ellende in de grond zitten? Jaren later liep ik rond op de grond waar de Eerste Wereldoorlog zich had afgespeeld. Weer dat nare gevoel. Ook in Hamburg had ik het. Daar vielen op een nacht in de Tweede Wereldoorlog zoveel bommen dat het hele centrum één grote vlam werd. Onvoorstelbare hel. Is die ellende tussen het puin doorgesijpeld naar de ondergrond?
Ik was een keer op de plek waar in 1876 de Slag bij Little Bighorn plaatsvond. De arrogante General Custer dacht met tweehonderd man wel even de Lakota-, Cheyenne- en Arapaho-stammen een toontje lager te kunnen laten zingen. Deze verzamelde stammen, onder leiding van Sitting Bull, hakten echter Custer en zijn legertje volledig in de pan. Witte kruisjes op de heuvels van de prairie geven aan waar de doden later gevonden werden. Koude rillingen op een gloeiendhete dag in Montana.
Ergens ten noorden van Osnabrück hebben Germaanse stammen in het jaar 9 na Christus een groot Romeins leger totaal afgeslacht. Ik rij er binnenkort eens heen. Toch benieuwd of je dat daar nog voelt. Zit het in het hoofd of in de grond? En als zoiets echt in de grond gaat zitten, hoelang duurt het voor het eruit is?
Dagblad van het Noorden, 4 juli 2026
Abonneer je hier op de nieuwsbrief en de wekelijkse column van Daniël Lohues!
Website: Alderlane