Toen Bonifatius in het jaar 751 in onze streken terechtkwam, schreef hij een brief aan paus Zacharias. Hij had vragen over kerkelijke zaken. De brief is niet geheel bewaard gebleven. Het antwoord van de toenmalige paus is er wél. Door deze briefwisseling kunnen we zien hoe de kerk de voorjaarsvuren van de oorspronkelijke bevolking bleef tolereren als het een christelijke betekenis zou krijgen. Veel andere, voor de Saksen heilige gebruiken werden wél verboden. Het vuur, dat oorspronkelijk aangestoken werd om te vieren dat de natuur weer was opgestaan uit de winterdood, mocht blijven.
Het is dus ruim 1200 jaar geleden dat er voor het eerst geschreven werd over het paasvuur. En we kunnen aannemen dat het bij de Saksen, die vanaf ongeveer 500 na Christus in onze streken kwamen wonen, toen al een oud gebruik was. In 1559, toen vanwege de Reformatie de eerste dominees in onze streken verschenen, werd er weer over geschreven. Ook de dominees wisten zich geen raad met de ‘heidense’ vuren. Maar de vuren bleven. Iedereen die van kleins af aan het gebruik van paasvuren kent, weet en voelt dat het iets ouds is. Het is niet zomaar ‘fikkie stoken’. Het komt ergens vandaan. Een heilig vuur.
In een Volkskrant-podcast verkondigde wetenschapsredacteur Maarten Keulemans deze week dat de paasvuurtraditie pas ontstaan is in de jaren 50, 60 en 70, aangezwengeld door de VVV, om toeristen te lokken. Daarvoor was er wel „dat boerengedoe met vuurtjes stoken en zo”. Maar de paasvuurtraditie is volgens deze Rotterdammer pas ontstaan vanaf 1950. Hij had deze informatie vreemd genoeg van iemand van het Meertens Instituut. Maar is dat geen aantoonbare desinformatie? Het is meer dan 1200 jaar geleden dat er door de kerk over een vorm van paasvuren werd geschreven.
Keulemans schrijft veel over klimaatverandering. Zeg dát dan gewoon. Dat paasvuren slecht zijn voor het klimaat. Slecht zijn voor mensen die niet tegen rook kunnen. Had ook gekund. Maar nee, er moest gekleineerd worden. Door middel van desinformatie. Terwijl desinformatie iets is wat Keulemans zegt te willen bestrijden. Je gaat je toch ook afvragen wat er dan allemaal nog meer niet klopt aan wat deze man, die ik op zich hoog heb zitten, over andere dingen schrijft en zegt.
Ondanks missionarissen, dominees en Keulemans zullen vele Saksen ook deze Pasen met een warm gezicht en een koude rug in het vuur staren. Verbonden met elkaar. Verbonden met wortels die diep verankerd zijn in de grond waarop en waarvan ze al vele eeuwen leven.
Dagblad van het Noorden, 4 april 2026
Website: Alderlane